Gökyüzü Verileri Nasıl Hesaplanıyor?

Yıldızcı'da yorumlar havadan uydurulmaz. Önce gerçek gökyüzü hesaplanır, sonra bu veri sade bir dile çevrilir. Bu yazıda perdeyi aralayıp verinin nasıl işlendiğini anlatıyorum.

1. Gökyüzü gerçekten hesaplanıyor

Her gün için Güneş, Ay ve Plüton'a kadar on gökcisminin konumunu Astronomy Engine adlı açık kaynak kütüphaneyle hesaplıyoruz. Bu kütüphane, gökcismlerinin yörüngesel hareketlerini yüksek duyarlılıkla çözer. Yani ortaya çıkan sayılar gerçek astronomik verilerdir.

2. Ekliptik boylam

Astroloji, gökcismlerinin gökyüzünde çizdiği büyük çember olan ekliptik üzerindeki konumuna bakar. Her cisim için ekliptik boylam açısını derece cinsinden buluruz. Bu açının 0–360 arasındaki değeri, 30 derecelik dilimlere bölünmüş on iki burca karşılık gelir: 0–30 Koç, 30–60 Boğa ve böyle devam eder.

Örneğin bir gezegen 47 derecede ise Boğa burcunun 17. derecesindedir. İşte “gezegen şu burcun şu derecesinde” dediğimiz şey budur.

3. Retro hareket nasıl anlaşılır?

Bir gezenin geri gidip gitmediğini anlamak için konumunu bir gün önceyle ve bir gün sonrayla karşılaştırıyoruz. Dünkü boylam ile yarınki boylam arasındaki fark negatifse, gezegen o gün geri hareketli (retro) demektir. Güneş ve Ay bu karşılaştırmanın dışında tutulur; onlar gökyüzünden hiç geri gitmez.

4. Ay evresi ve aydınlanma

Ay'ın Güneş'e göre açısına bakarak sekiz evreden hangisinde olduğunu belirliyoruz: Yeni Ay, büyüyen hilal, ilk dördün, dolunay ve diğerleri. Bu açıdan Ay'ın ne kadarının aydınlandığını da hesaplıyoruz. Dolunay civarı daha yoğun, yeni ay civarı daha sakin günler olarak yorumlanır.

5. Açılar

Her gökcismi çiftinin arasındaki açıyı ölçüyoruz. 0 dereceye yakınsa kavuşum, 60 dereceye sekstil, 90 dereceye kare, 120 dereceye üçgen, 180 dereceye karşıt diyoruz. Küçük bir sapma payı (orb) tanıyoruz. Güneş ve Ay'ın karıştığı açılara biraz daha geniş pay veriyoruz, çünkü onların etkisi daha belirgindir.

6. Veriden yoruma

Tüm bu sayısal veri bir araya gelince, bir yayın editörü titizliğiyle yazan yapay zekâ modeline verilir. Model, yalnızca elimizdeki gerçek konum ve açılara dayanarak Türkçe yorum üretir. Uydurma gezegen, uydurma açı yasaktır; yorum olasılık diliyle ve “sen” diye hitap ederek yazılır.

7. Üretilenler doğrulanıyor

Her metin bir dizi kuraldan geçer: tam on iki burç var mı, her burç bir kez mi geçiyor, metin burç adıyla başlamıyor mu, tıbbi ya da finansal tavsiye içeriyor mu, başlık ve soru kurallara uygun mu? Ayrıca metinler birbirinin kopyası olmasın diye benzerlik kontrolü yapılır. Kuralı geçmeyen metin yeniden üretilir.

8. Sitede ne zaman görünür?

Bir günün yorumu, o günün verisi hazır olduğunda ve saat 08:00 (Türkiye saati) geçtiğinde sitede görünür olur. Önceden üretilmiş yorumlar o güne kadar gizli tutulur. Haftalık yorumlar ise pazartesiden itibaren geçerli olur.

Kısacası: önce gerçek gökyüzü, sonra sade dil. Yıldızcı'nın omurgası bu iki adıma dayanır.

İstersen bugünün gökyüzü sayfasından gezegenlerin gerçek konumlarını kendi gözünle inceleyebilirsin.